Εγκύκλιος Κυριακής των Βαΐων 2008 (Περί Θείας Κοινωνίας)

 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 

Ἄνθιμος

μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ Ἐπίσκοπος καὶ Μητροπολίτης τῶν Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν τῆς Ἐπαρχίας Ἀλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως Σαμοθράκης, Φερῶν καὶ Τυχεροῦ. Πρὸς ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς εὐλογημένους Χριστιανούς μας, σὲ ὅσους συνειδητὰ μετέχουν στὴ διαρκὴ ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ σὲ ὅσους ἀραιὰ ἐκκλησιάζονται καὶ εὐκαιριακὰ, κατὰ τὶς μεγάλες ἑορτὲς τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ Πάσχα.   

        Ἀγαπητοί μου ἀδελφοὶ καὶ ἀδελφὲς ἐν Χριστῷ, 

Μᾶς ἀξιώνει ὁ Θεὸς ἀπὸ σήμερα, Κυριακὴ τῶν Βαΐων 2008, νὰ ζοῦμε τὶς πρῶτες στιγμὲς τῆς ἐφετινῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Ἑβδομάδος ποὺ κορυφώνεται στὸ Μυστήριο τοῦ Σταυροῦ στὸ Γολγοθᾶ καὶ στὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας. Ὁλόκληρος ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανικὸς κόσμος θὰ συμμετάσχει  στὸ γεγονὸς καὶ θὰ κληθεῖ νὰ βιώσει τὸ θαῦμα. Στὸ γεγονὸς μετέχουν ὅλοι, εἴτε τὸ θέλουν εἴτε ὄχι, ὅμως, ὅσοι θέλουμε νὰ ζήσουμε τὸ θαῦμα, ἡ Ἐκκλησία μᾶς καλεῖ νὰ τὸ ζήσουμε μόνο μέσῳ τῶν ἱερῶν Μυστηρίων μας. 

Συγκεκριμένα, τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας εἶναι αὐτὸ ποὺ μπορεῖ νὰ μᾶς κάνει νὰ συζήσουμε μὲ τὸν Χριστό. Νὰ πεθάνουμε μαζί Του γιὰ νὰ ἀναστηθοῦμε μαζί Του. Διαφορετικά, καὶ τὸ ἐφετινὸ Πάσχα θὰ παραμείνει, γιὰ πολλούς, σὲ ἐπίπεδα συναισθηματικά, καὶ δὲν θὰ ἀνακαινίσει ἀπὸ τώρα τὴν ὕπαρξή μας, μὲ τὴ γεύση τοῦ Χριστοῦ καὶ μὲ τὴν χαρὰ τῆς παρουσίας Του, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν βεβαιότητα τῆς κοινῆς Ἀναστάσεως τῶν σωμάτων μας, ὅταν θὰ ξαναρθεῖ «μετὰ δόξης, κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς».  

Ὅμως, πῶς θὰ πλησιάσουμε τὸ Ἅγιο Ποτήριο; Τὸ πνευματικὸ αὐτὸ ἐρώτημα μὲ βασανίζει πάντα, τόσο γιὰ μένα τὸν Ἐπίσκοπό σας ὅσο καὶ γιὰ σᾶς. Μὲ βασανίζει πάντοτε ἀλλὰ ἰδιαίτερα αὐτὲς τὶς ἡμέρες, ποὺ πολλοὶ ἔρχονται στοὺς Ναούς μας καὶ κοινωνοῦν τὰ Ἄχραντα Μυστήρια, κυρίως τὸ πρωῒ τῆς Μεγ. Πέμπτης καὶ τὸ πρωῒ τοῦ Μεγ. Σαββάτου. Τὰ Ἱερὰ Κείμενα τῆς Πίστεώς μας ὁμιλοῦν ξεκάθαρα γιὰ τὴν πνευματικὴ προετοιμασία ποὺ χρειάζεται νὰ κάνει ὁ χριστιανὸς πρὶν κοινωνήσει. Ὁμιλοῦν καὶ γιὰ τὸ μαρτύριο ποὺ ὑφίστανται οἱ ψυχές, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὶς ἀρρώστιες ποὺ ἐπισκέπτονται τὰ σώματα, ὅσων ἀναξίως μεταλαμβάνουν. Βεβαίως πολλὲς φορὲς ὁμολογοῦμε στὴν Λατρεία μας ὅτι «οὐδεὶς ἄξιος». Πράγματι, κανείς μας δὲν εἶναι ἄξιος τῆς καθαρότητος τοῦ Θεοῦ, ὅμως τουλάχιστον, μιὰ βασικὴ συναίσθηση τῆς ἁμαρτωλότητός μας εἶναι ἀπαραίτητη. Μιὰ ἐλάχιστη ψυχικὴ καὶ σωματικὴ προετοιμασία χρειάζεται. Καλύτερα νὰ μείνει ἀκοινώνητος κάποιος, παρὰ νὰ πλησιάσει τὸ Ἁγιο Ποτήριο «χωρὶς διάκριση».  

Θέλοντας νὰ σᾶς προφυλάξω ἀπὸ παρόμοια ἁμαρτία, ἐπιτρέψτε μου νὰ σᾶς συστήσω κάποια σημεῖα ποὺ παρακολουθῶ ὅτι μὲ χαλάρωση καὶ προχειρότητα τὰ ἀντιμετωπίζουν ἀρκετοὶ χριστιανοί μας καὶ ὄχι μὲ τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν θεοσέβεια ποὺ ἁρμόζει. 

1.      Τὸ πόσο συχνὰ θὰ Κοινωνεῖ κάποιος δὲν τὸ ἀποφασίζει μόνος του. Τὸ ρυθμίζει ὁ ἐξομολόγος, πνευματικός του.

2.      Ἡ ἐξομολόγηση εἶναι ἀπαραίτητη προϋπόθεση πρὶν μεταλάβουμε, ἐκτὸς ἂν ὁ πνευματικὸς ὁρίσει ἀλλιῶς.

3.      Ἡ νηστεία τῶν τροφῶν καὶ ἡ «κατὰ τὸ δυνατὸν» ἐγκράτεια εἶναι ἀναγκαῖα καὶ τὰ κανονίζει προσωπικὰ γιὰ τὸν καθένα, μόνο ὁ πνευματικός, ἀνάλογα μὲ τὴν ἡλικία καὶ τὴν κατάσταση τῆς ὑγείας τοῦ καθενός.

4.      Πρὶν Κοινωνήσουμε, ἐπιδιώκουμε νὰ συγχωρεθοῦμε μὲ τοὺς οἰκογενεῖς μας. Ἀποβραδὺς διαβάζουμε τὴν Ἀκολουθία τῆς Μεταλήψεως στὸ σπίτι μας ἤ τὴν Ἁγία Γραφή, κοιμόμαστε νωρὶς καὶ ξυπνᾶμε πρωῒ νὰ πᾶμε στὸ Ναὸ ποὺ θὰ λειτουργηθοῦμε καὶ θὰ Κοινωνήσουμε. Ὅσο πιὸ πρωῒ πᾶμε στὸ Ναό, τόσο καλύτερα θὰ βιώσουμε τὸ προσωπικὰ σωτηριώδες Μυστήριο.

5.      Ἡ Θεία Κοινωνία εἶναι τὸ Δῶρο τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο. Τὶς φορὲς ποὺ δὲν Κοινωνοῦμε, ἡ Ἐκκλησία δὲν μᾶς ἀφήνει παραπονούμενους καὶ μᾶς δίδει ἀντὶ τοῦ Δώρου, ἔστω ἀντίδωρο. Ὅταν εἶναι νὰ Κοινωνήσουμε ἤ ἔστω νὰ πάρουμε ἀντίδωρο, δὲν παίρνουμε ποτὲ πρωινὸ στὸ σπίτι μας πρίν, οὔτε πίνουμε ροφήματα.

6.      Αὐτὸ ἰσχύει καὶ γιὰ τὰ βρέφη καὶ τὰ παιδιά. Κάποιοι γονεῖς φέρνουν τὰ παιδιά τους νὰ τὰ Κοινωνήσουν, ἀφοῦ πρῶτα τοὺς ἔχουν δώσει γάλα ἤ ἀντίδωρο ἀπὸ τὴν ἔξοδο τοῦ Ναοῦ. Λέγουν: «Δὲν πειράζει, παιδί εἶναι! τὴν ἁμαρτία ἂς τὴν πάρω ἐγώ!». Αὐτὴ ἡ φράση εἶναι πολὺ βαρειὰ καὶ σᾶς παρακαλῶ, μὴν τὴν φορτώνεστε, ἀδελφοί μου. Ὄχι μόνο ἐσᾶς ἀλλὰ καὶ τὸ παιδί σας βλάφτεται.

7.      Τὸ ντύσιμό σας καὶ ἡ φροντίδα τοῦ προσώπου σας ἂς εἶναι προσεκτική, τουλάχιστον τὴν ἡμέρα ποὺ θὰ Κοινωνήσετε, ὥστε νὰ μὴν σκανδαλίσετε κανέναν μέσα στὸ Ναό. Θυμηθεῖτε αὐτὸ ποὺ λέει ὁ Χριστός: «καλύτερα νὰ κρεμάσει κάποιος μιὰ μυλόπετρα στὸ λαιμό του καὶ νὰ καταποντιστεῖ στὴ θάλασσα, παρὰ νὰ σκανδαλίσει ἕναν ἀδερφό του» (Ματθ. 18, 6).

8.      Γιὰ τὴν ἀποφυγὴ σκανδαλισμοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κάθονται οἱ γυναῖκες στὶς καθορισμένες στοὺς Ναούς μας, θέσεις τῶν ἀνδρῶν. Καὶ ὅπου δειλὰ-δειλὰ ἄρχισε σὲ Ναοὺς τῆς Μητροπόλεώς μας, νὰ ἐπικρατεῖ μιὰ τέτοια κακὴ καὶ ἀνάρμοστη τακτική, παρακαλῶ καὶ ἐπιτάσσω νὰ διορθωθεῖ, ὥστε κανεὶς χριστιανός μας νὰ μὴ γίνει ἀφορμή, κάποιοι νὰ σκανδαλιστοῦν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ βλαφτεῖ πνευματικὰ καὶ ψυχικά, αὐτὸς ποὺ προξενεῖ τὸ σκάνδαλο.

9.      Κατὰ τὴν στιγμὴ τῆς ἐκφωνήσεως ἀπὸ τὸν ἱερέα: «Μετὰ φόβου Θεοῦ, πίστεως καὶ ἀγάπης, προσέλθετε», μὴ βιαστεῖτε, σᾶς παρακαλῶ, νὰ Κοινωνήσετε. Ἂν ξέραμε καὶ μπορούσαμε νὰ δοῦμε τὸν Χριστὸ μὲ τὸ κοχλᾶζον Αἷμα Του μέσα στὸ Ἅγιο Ποτήριο, δὲν θὰ ἐπιδεικνύαμε τὴν ἴδια ἀδιάκριτη βιασύνη. Εἶναι καλὴ ἡ συνήθεια νὰ δίνουμε προβάδισμα στὰ παιδιά, ἐξαιτίας τοῦ ἀνυπόμονου χαρακτῆρος τους. Ἀντίθετα, εἶναι κακὴ ἡ συνήθεια: κρατῶντας τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸ χέρι, νὰ διαγκωνίζονται οἱ γονεῖς ἤ οἱ γιαγιάδες τους γιὰ νὰ Κοινωνήσουν μετὰ ἀπὸ ἐκεῖνα, τάχα ἐπειδὴ τὰ συνοδεύουν.

10.  Εἶναι πολὺ εὐλαβὴς ἡ προετοιμασία ἀπὸ τὸ σπίτι, καὶ τῶν βρεφῶν ἀκόμη, γιὰ νὰ Κοινωνήσουν. Φράσεις ὅπως: γλυκό, μέλι κ.λ.π. εἶναι βλάσφημες γιὰ τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας καὶ ἡ μανιώδης προσπάθεια τῆς στιγμῆς νὰ Κοινωνήσει τὸ βρέφος, κάνει ζημιὰ καὶ ἀφήνει τραύματα στὴν ψυχή του.

11.  Σᾶς προτείνω καὶ σᾶς προτρέπω νὰ κοινωνήσετε ὅλοι τὸ βράδυ τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, μετέχοντας στὴν μοναδικὴ ἐκεῖνη ἀναστάσιμη Θεία Λειτουργία. Ἀκόμα καὶ ὅσοι γιὰ διάφορους λόγους κοινωνήσετε τὶς προηγούμενες ἡμέρες (Κυριακὴ Βαΐων, Μεγάλη Πέμπτη, Μέγα Σάββατο πρωΐ) τὸ βράδυ τῆς Ἀναστάσεως μὴν φύγετε ἀπὸ τοὺς Ναοὺς μόλις ἀκουστεῖ τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη». Παραμείνετε στὴν ἐκκλησία μέχρι νὰ τελειώσει ἡ ἀναστάσιμη Θεία Λειτουργία γύρω στὶς 2.00’ μετὰ τὰ μεσάνυχτα. Δοκιμάστε, γευθεῖτε τὴν πνευματικὴ ἐμπειρία ἐκείνης τῆς νύχτας, καὶ τότε θὰ καταλάβετε τί ἐννοῶ καὶ γιὰ πόσο μεγάλο πράγμα σᾶς παρακαλῶ.

12.  Μετὰ τὴν Θεία Κοινωνία μὴν φύγετε τρέχοντας ἀπὸ τὸ Ναό. Ἐπιστρέψτε στὴ θέση σας καὶ περιμένετε νὰ τελειώσει ἡ Θεία Λειτουργία, ὥστε νὰ καταλαγιάσει μέσα σας τὸ Μυστήριο τῆς Ζωῆς ποὺ σᾶς δώθηκε καὶ νὰ συνειδητοποιήσετε καλύτερα. Θὰ βοηθηθεῖτε πολὺ καὶ θὰ νιώσετε ἐξαιρετικὴ γαλήνη ἂν στὸ σπίτι σας, μετὰ τὴν ἐπιστροφή σας, διαβάσετε ἀπὸ τὴν Ἀκολουθία τῆς Μεταλήψεως, τὰ «μετὰ τὴν Θεία Κοινωνία».  

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοὶ καὶ ἀδελφὲς ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ, 

Δὲν μοῦ εἶναι εὔκολο ποὺ σᾶς ἀπευθύνω σήμερα αὐτὲς τὶς πνευματικὲς συμβουλές. Ὅμως εἶναι περισσότερη ἡ ζημιὰ ποὺ συμβαίνει σὲ ὅσους δὲν προσέχουν κάποια ἀπὸ ὅσα προανέφερα. Ὡς Ἐπίσκοπός σας ἔχω εὐθύνη ἀπέναντι στὸ Θεὸ νὰ σᾶς διδάξω, τί ὀφελεῖ στὶς ψυχές σας, ἀκόμα κι ἂν κάπως παρεξηγηθῶ. Ἀρκεῖ ἐσεῖς νὰ μὴ βλαφτεῖτε ἀπὸ λαθεμένες ἐνέργειες, καὶ ἀντὶ νὰ βοηθηθεῖτε στὴν κατὰ Χριστὸν πορεία σας, τελικά, γίνουν, οἱ ἀπροσεξίες αὐτές, ἀφορμὴ νὰ κατακριθοῦμε.  

Μὲ αὐτὲς τὶς ἀγωνιώδεις σκέψεις καὶ μὲ αὐτὲς τὶς ἀπαραίτητες προϋποθέσεις, σᾶς παρακαλῶ, ὅλους καὶ ὅλες, ἂν ἔχετε τὴν εὐχὴ τοῦ ἐξομολόγου-πνευματικοῦ σας, νὰ προσέλθετε, σὲ κάποια ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἅγιες ἡμέρες, νὰ κοινωνήσετε τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ μας, γιὰ νὰ ζήσετε!  «Εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον». 

Μὲ εὐχὲς καὶ εὐλογίες πρὸς ὅλους σας καὶ μὲ διάπυρες προσευχὲς γιὰ τὴν πνευματική σας πρόοδο κατὰ τὴν Ἁγία αὐτὴ καὶ Μεγάλη Ἑβδομάδα, 

Ὁ

 ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

+ Ὁ Ἀλεξανδρουπόλεως ΑΝΘΙΜΟΣ