ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΩΤΗΡΙΑΣ

ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΠΑΤΕΡΕΣ

(Ομιλία στον Στ' Κατανυκτικό Εσπερινό 21-3-2010)

Σεβασμιώτατε ποιμενάρχα,

αγαπητοί συμπρεσβύτεροι,

ευλογημένε λαέ του Κυρίου, 

Κάθε ημέρα και κάθε εορτή είναι για τον αγωνιζόμενο Χριστιανό ευκαιρία σωτηρίας. Ιδιαίτερα όμως τις κατανυκτικές ημέρες αυτές, όπου η υμνολογία μας σαλπίζει πραγματικά ουράνια μηνύματα και μας διδάσκει από μόνη της τι πρέπει να κάνουμε για να σωθούμε, το ερώτημα γίνεται εντονότερο. Το πόσο κρίσιμη και αγωνιώδης είναι η στιγμή διαγράφεται πλήρως στο μικρό, αλλά πολύ μεστό και διδακτικό ακόλουθο περιστατικό από το γεροντικό: Ο π. Νικόδημος έγινε μοναχός στα 50 του. Μέχρι τα 95 που πέθανε όλοι μαρτυρούσαν ότι ποτέ δεν μίλησε, ποτέ δεν γέλασε, ποτέ δεν εκδηλώθηκε. Μονάχα, όταν σε συναντούσε, σε κοίταζε βαθιά και έλεγε με την βαριά μωραΐτικη προφορά του: «Τι λες, ωρέ, θα σωθούμε;»  

Τι λέτε λοιπόν, αδελφοί μου, θα σωθούμε; Η καλύτερα με ποιόν τρόπο θα σωθούμε; Τι εννοούν οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας, όταν λένε ότι ο Χριστιανός πρέπει να μηχανεύεται τρόπους για ν’ αποφύγει τις παγίδες του διαβόλου, που είναι απλωμένες στη γη, τις οποίες όταν σε όραμα είδε ο Μέγας Αντώνιος έφριξε και ρώτησε: «Και ποιος είναι ικανός να σωθεί;» Τι εννοούν, όταν λένε ότι ο Χριστιανός πρέπει να γίνει σπουδαίος έμπορος στον κόσμο αυτό, έτσι ώστε να τα πουλήσει όλα και ν’ αγοράσει το ένα που είναι ο Χριστός; Πως θα αιχμαλωτίσουμε τα πάθη; Πως θα μισήσουμε τον παλαιό άνθρωπο; Πως θα κατανοήσουμε τον παγκοσμίου φήμης άγνωστο που είναι ο ίδιος ο εαυτός μας και την ψυχή μας που είναι άβυσσος; Απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα θα προσπαθήσουμε ταπεινά να εξάγουμε από την συνολική διδασκαλία των Πατέρων και να σας τα προσφέρουμε, όσο το δυνατόν πιο κατανοητά, πιο εύχρηστα, πιο έτοιμα σε κάθε περίσταση, για να γίνει ο αγώνας μας πιο συστηματικός και η μετάνοια μας πραγματική Ανάσταση, κάτι που είναι το οντολογικό νόημά της. Μετάνοια = Ανάσταση, Ανάσταση = Μίμηση του Χριστού, Μίμηση του Χριστού = Θέωση και Σωτηρία. 

Η οδός της μετανοίας, αγαπητοί μου, περιλαμβάνει τρεις αποταγές, δηλαδή τρεις απομακρύνσεις κατά το πιο ευνόητο: Πρώτα απομακρυνόμαστε τοπικά από τις αιτίες των παθών, δηλαδή προσπαθούμε να μην συχνάζουμε στον τόπο της αμαρτίας και να μην συναντιόμαστε με πρόσωπα που μας οδηγούν στην αμαρτία. Αποφεύγουμε το καθετί που μας οδηγεί στην αμαρτία. Αυτή την αποταγή όποιος δεν την κάνει, πελαγοδρομεί, προσπαθεί να συνδυάσει και τον Θεό και το πάθος του και πολλές φορές ζει με το ένα πόδι στον κόσμο και με το άλλο στον Χριστό. Λατρεία και αφοσίωση είναι να θέλεις πρώτον ν’ ακούσεις, δεύτερον να καταλάβεις και τρίτον να πράξεις, αποδεικνύοντας την αγάπη σου στον Θεό. 

Στη συνέχεια αγωνιζόμαστε για την κάθαρση της ψυχής μας από τα πάθη και κυρίως για την αλλαγή του χαρακτήρα μας. Ας μη γελιόμαστε. Κοντά στον Θεό πρέπει ν’ αλλάξουμε τον κακό χαρακτήρα μας, τις κακές ροπές και τις διαθέσεις μας στην πραγματικότητα, διότι Ορθοδοξία και πνευματικότητα δεν σημαίνει μόνον εκκλησιασμός, μελέτη, προσευχή και συμμετοχή με τον Α’ ή Β’ τρόπο στα μυστήρια χωρίς αλλοίωση, χωρίς ευσπλαχνία, χωρίς θυσία, χωρίς διάθεση Χριστού απέναντι στον συνάνθρωπο, που πλέον δεν τον κατακρίνουμε, αλλά του συμπαραστεκόμαστε σε όλα. 

Τρίτον καλούμαστε να παραδοθούμε στο θέλημα του Θεού υπομένοντας τις ακούσιες και εκούσιες θλίψεις, λέγοντας κάθε πρωί και κάθε στιγμή στη ζωή μας: «Κύριε, όποιες ειδήσεις και αν λάβω στο διάστημα της σημερινής ημέρας, δίδαξέ με να τις δεχθώ με ηρεμία και με την πεποίθηση ότι προέρχονται από το άγιο θέλημά Σου. Σ’ όλες τις απρόοπτες περιστάσεις μη με αφήσεις να ξεχάσω ότι τα πάντα προέρχονται από Σένα» (Προσευχή των Πατέρων της Όπτινα).  

Ενώ, λοιπόν, όλα τα παραπάνω τα διδάσκει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς στην επιστολή του προς την σεμνότατη μοναχή Ξένη, οι Άγιοι Πατέρες ειδικότερα διδάσκουν ότι στη φαρέτρα μας πρέπει να υπάρχουν «βαριά όπλα» και «περίσσια πολεμοφοδίων» όπως ονομάζονται, δηλαδή κυρίως τα πέντε παρακάτω: α) υπομονή στις θλίψεις, β) αληθινή συναίσθηση της Ελευθερίας γ) εξομολόγηση καθημερινή στον εαυτό μας, στον Θεό και στον πνευματικό μας, δ) πραγματική Λατρεία και αφοσίωση και ε) απλή πίστη. Γι’ αυτά κυρίως, Σεβασμιώτατε, θα μιλήσουμε σήμερα και τις παραμέτρους τους θα αναλύσουμε, που είναι βασικές στην εξάσκηση των αρετών, με σκοπό την σωτηρία μας. Ξεκινώ, λοιπόν, αντίστροφα από το τελευταίο. 

«Έλληνας είσαι;» ρωτά ο Ευρωπαίος τουρίστας τον μικρό τσομπάνη στο μικρό χωριό, που στέκεται ακουμπισμένος στον τοίχο του ναού.

«Βεβαίως, Έλληνας».

«Είσαι και Ορθόδοξος;»

«Μα τι θα είμαι! Αφού είμαι Έλληνας, θα είμαι και Ορθόδοξος».

«Και τι πιστεύεις;» ρωτά, θέλοντας να τον πειράξει.

«Ό,τι πιστεύει αυτή» λέει ο τσομπάνης και δείχνει την Εκκλησία.

«Και αυτή τι πιστεύει;»

«Ό,τι πιστεύω και εγώ, και μην ρωτάς περισσότερα».  

Αυτή, λοιπόν, η αρχική απλή πίστη πρέπει με τον καιρό να μην παραμένει άνευ γνώσεως, όπως διδάσκει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος. Πως να πιστέψω, λοιπόν, Κύριε δώσε μου πίστη, λένε οι Απόστολοι στον Κύριο. Πως θα βιώσω; Πως θα πεισθώ απόλυτα; Πως θα νιώσω βαθιά μέσα μου ότι βαδίζω σωστά και ολοκληρώνομαι; Επιτρέψτε μου τώρα, αδελφοί μου, να σας θυμίσω πρακτικά τα σχετικά εφόδια, μήπως και φτάσουμε μαζί στο σκοπό για τον οποίο εξήλθαμε, όπως λένε οι αγιορείτες Πατέρες, στο σκοπό της ζωής μας, την σωτηρία μας. Ειδικότερα λοιπόν: 

Ας καταλάβουμε σε βάθος ότι η ζωή αυτή μας δόθηκε για τρεις κυρίως λόγους:

Α) για να δοξάσουμε τον Θεό,

Β) για να ευεργετήσουμε τον πλησίον και

Γ) για να αποκτήσουμε τη Βασιλεία Του.  

Γι’ αυτό, λοιπόν, αδελφοί μου, μη περιφρονείτε καμία αρετή. Η αρετή δημιουργεί και στερεώνει την πίστη. Όταν έχετε αποτυχίες σε κάποιο τομέα του πνευματικού αγώνος, μη τούς παρατάτε όλους τούς άλλους. Κάθε στιγμή μπορούμε ν’ αγιάσουμε από το παραμικρό. Καθετί που μας συμβαίνει είναι η δική μας ευκαιρία. Ο διάβολος θέλει ν’ απελπισθούμε και να ταραχθούμε και έτσι να τα χάσουμε όλα. Ήταν ληστής, λέει η διήγηση, και ενώ καθημερινά έκλεβε, το βράδυ διάβαζε τούς Χαιρετισμούς της Παναγίας επί 14 χρόνια. Τελικά έγινε μοναχός στο Άγιον Όρος. Ο περίφημος καπετάν Γιαγκλής, ο οποίος ονομάσθηκε μοναχός Γαβριήλ, μόνο και μόνο επειδή επέμενε σε μια αρετή! Επειδή είχε πίστη! 

Ας κάνουμε, λοιπόν, πράγματα χωρίς να περιμένουμε ανταπόδοση. Είναι απόδειξη πίστης αυτό. Αν έρθει η πληρωμή καλώς. Αν όχι, δεν κρινόμαστε από αυτά, αλλά από την εργασία που κάναμε πάνω στον παλαιό εαυτό μας, διότι είναι άλλοι άνθρωποι που έχουν από φυσικού τους πολλές αρετές και είναι άλλοι που δυσκολεύονται πολύ να τις αποκτήσουν. Οι δεύτεροι αξίζουν πιο πολύ, διότι ηγάπησαν πολύ, όπως λέει στο βίο της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας. Μερικοί εκ των Χριστιανών μας νομίζουν ότι η αγιότητα είναι κάτι εντυπωσιακό. Το ίδιο περιμένουν να δουν και στους Αγίους για να θαυμάσουν… Απλοί άνθρωποι ήταν οι Άγιοι, αδελφοί μου, με χιούμορ, με παιδικότητα, με ανάγκες. Όμως είχαν πολύ πίστη και σύστημα στον αγώνα τους. Πιάνονταν από το καθετί. Γι’ αυτό το λόγο π.χ. πως μπορεί να σωθεί ένας Χριστιανός, όταν στη ζωή του είναι βλοσυρός και απλησίαστος; Που είναι το Άγιο Πνεύμα που πρέπει να κατοικεί μέσα του; Πως, επίσης, θα κάνουμε μεγαλύτερα πράγματα και θαύματα ακόμη, όταν πρωτίστως δεν φυλάξουμε την συνείδησή μας, για να μη μας ελέγξει ότι στενοχωρήσαμε και προσβάλαμε άνθρωπο; Ότι κρατήσαμε σαν κολλητή φίλη την μνησικακία και σαν την καμήλα, που είναι επιστημονικώς αποδεδειγμένο ότι δεν ξεχνάει ποτέ, δεν δώσαμε τόπο στην οργή; Πως από άλλα «μικρά» όπως φαίνονται, αλλά τεράστια όπως είναι, δεν νικήσαμε κατά το Ευαγγελικό «νικά εν τω αγαθώ το κακόν», με την καλή μας συμπεριφορά, την αποτομία, την προσβολή και την κακία του άλλου, αλλά ανταποδώσαμε τα ίσα;… Αυτοί είναι αγώνες που αποδεικνύουν την πίστη. Να σκεφθούμε πάνω απ’ όλα ότι σε οτιδήποτε πρόβλημα έχουμε μήπως φταίξαμε εμείς πρώτοι; Ν’ αποβάλλουμε την δικαιολογία που, όπως λέει ο όσιος Παμβώ, «το να δικαιώνεις τον εαυτό σου, είναι το πλήρωμα των παθών». Να μην φιλονικούμε, ψάχνοντας ένα δίκαιο που δεν το είχαμε ποτέ και το χάνουμε διαρκώς υπερασπίζοντάς το. Απ’ όλα φαίνεται ο άνθρωπος. Από το πως κάθεται, το πως μιλάει, το πως κοιτάει, το πως περπατάει, το πως συμπεριφέρεται. Ο άνθρωπος του Θεού, ο άνθρωπος της πίστης. Γιατί να μην αγωνισθούμε γι’ αυτά πρώτα, σε όποια εποχή και να βρισκόμαστε, είτε υπάρχει κρίση είτε όχι, είτε έλλειψε η αγάπη και πάγωσαν οι καρδιές, είτε κοροϊδεύουν εμάς, τούς Χριστιανούς που ασχολούμαστε με την «καλή ψυχή». Μη γελιόμαστε, αδελφοί μου, όσα χρόνια και αν περάσουν, ο άνθρωπος θα ψάχνει τα ίδια πράγματα.

Θα ψάχνει την γαλήνη του, που προέρχεται από το να καταπολεμήσει το πάθος του θυμού, έχοντας κατά νου ότι ο θυμώδης άνθρωπος ομοιάζει με τον διάβολο. Ο θυμός μόνο εγωισμό κρύβει και είναι απόδειξη απιστίας. Θα ψάχνει, λοιπόν, την χαμένη παιδικότητά του και την ζωηράδα του, που βρίσκονται μόνο μέσα στον ενθουσιασμό για το καθετί μικρό καθημερινό, που στέλνει η πρόνοια του Θεού για να το ζήσουμε. Ποτέ μη ξεχνάμε ότι εν + Θεός = ένθεος = ενθουσιασμός, τον οποίο προσφέρει μόνο η πλήρη ένωση με τον Θεό, η εμπιστοσύνη, η πίστη. Θα ψάχνει ο άνθρωπος την πρόοδό του, η οποία θα επέλθει μόνον, όταν πάψουμε να κατακρίνουμε και ν’ ασχολούμαστε με τον άλλον, διότι τότε θα βρίσκουμε χρόνο ν’ αξιοποιήσουμε τα χαρίσματά μας και θα γλιτώνουμε από τα ίδια λάθη που κρίνουμε, επειδή ο Θεός επιτρέπει να πέφτουμε στα ίδια, για να καθυστερούμε και να διδασκόμαστε. Πόσο ταπεινή ιδέα έχουμε περί κατακρίσεως, η κατάκριση = απιστία. Πόσο μας αρέσει και πόσο μας δηλητηριάζει…! «Πέθαινε, λέει, ο αδελφός μοναχός, που στην ζωή του τα είχε παρατήσει όλα και δεν αγωνιζόταν και χαμογελούσε. «Πάτερ,» του είπαν οι άλλοι «δεν φοβάσαι; Πεθαίνεις και δεν έχεις να δείξεις καλά έργα! Πως θα σωθείς;»  

«Κοιτάξτε, πατέρες μου, λέει ο Χριστός στο Ευαγγέλιο, ότι άμα δεν κρίνετε, δεν θα σας κρίνω. Στη ζωή μου ειλικρινά δεν κατέκρινα ποτέ άνθρωπο. Περιμένω τώρα από τον Θεό να μην με κρίνει, αλλά να με δικαιώσει…» Πόσο μυστικά και απλά καλλιεργείται η πίστη μας στην καθημερινότητα μέσα απ’ όλα όσα μας συμβαίνουν! 

Ας δούμε όμως τώρα τα περί αληθινής Λατρείας και αφοσίωσης. Ποια πιστή σχέση και αληθινή Λατρεία και αφοσίωση θα ψάχνει πάντοτε, αδελφοί μου, ο άνθρωπος, όσο ένδοξος και πλούσιος και να γίνει, όσο και αν κολλήσει στα φώτα της δημοσιότητας και στη λάμψη του ψεύτικου ήλιου; Θ’ αναζητεί την ηρεμία του, που προέρχεται από την εγκράτεια στην περιέργεια και την καχυποψία, στην αδιακρισία και στην φιλοδοξία, στην φιλαργυρία και στην φιληδονία. Κάντε έναν έλεγχο στον εαυτό σας και να κάνω κι εγώ. Σε ποιο από τα τρία νικώμαστε; Σε ποιο από τα τρία Φ = φίδια; Στην φιληδονία, στην φιλαργυρία, στην φιλοδοξία η μήπως και στα τρία; Μήπως στα δύο απ’ αυτά; Πάντως δύσκολο να υπάρχει άνθρωπος που να μην αγωνίζεται καθημερινά τουλάχιστον εναντίον ενός απ’ αυτά τα τρία πάθη. Πάντα θα ψάχνει ο άνθρωπος. Αρκεί να γνωρίζει που πρέπει να ψάξει! Πως πρέπει να θερίσει μόνον εκεί που έσπειρε. Πως πρέπει να νιώσει δυνατή νίκη εναντίον του πειρασμού, διότι μόνον έτσι η σχέση με τον Θεό γίνεται προσωπική και έντονη, διότι αλλοίμονο στον Χριστιανό που έγινε χλιαρός και κρύος. Κρίμα! Έτσι χάνουμε την άλλη ζωή, αλλά και αυτήν, διότι τζάμπα πάνε οι ψεύτικες προσπάθειες που «δεν μετριώνται με το στρέμμα, αλλά με της καρδιάς το πύρωμα και με το αίμα», όπως χαρακτηριστικά λέει ο ποιητής. Ποια είναι η αληθινή Λατρεία; Ας προσέχουμε να εργαζόμαστε ως κατενώπιον Θεού την πνευματική μας εργασία με ευλάβεια και προσοχή, γιατί διαχειριζόμαστε την ψυχή μας και υπέρτατα αγαθά όπως η ελευθερία και η ζωή. Αυτά μας δόθηκαν όχι από ένα Θεό επισκέπτη στον κόσμο η από ένα Θεό αφ’ υψηλού εντολέα, αλλά από τον Κύριο, που γεννήθηκε σαν κι εμάς, μεγάλωσε, έζησε, έφαγε, κοιμήθηκε και εργάσθηκε σαν το πλάσμα Του και τελικά υπέφερε γι’ αυτό και όλ’ αυτά για να μας δείξει ότι δεν είναι τίποτα τυχαίο και ότι στο κάτω-κάτω, όπως έλεγε ο μακαριστός γέροντας Παΐσιος: «Εμείς οι Χριστιανοί πρέπει μόνο και μόνο από φιλότιμο, γι’ αυτό που αξιωθήκαμε, να σωθούμε». 

Ωφείλω να συνεχίσω, Σεβασμιώτατε, αγαπητοί πατέρες, ευλαβείς χριστιανοί, διότι νομίζω, ότι σήμερα έτσι όντως σαν σε μάχη, πρέπει, όπως γίνεται στον πόλεμο, να δοθούν στους πολεμιστές στηρίγματα, εμβατήρια και κουράγιο για να συνεχίσουν τον αγώνα. Θέλω δε να πω ότι το κήρυγμα, που είναι κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο το δεύτερο Άγιο Ποτήριο της Θ. Λατρείας μας, είναι το πιο μισητό πράγμα στο διάβολο, διότι είναι ικανός ο λόγος του Θεού και ενεργής και τομώτερος υπέρ πάσαν μάχαιραν, όπως λέει το Ευαγγέλιον, δηλαδή αφορμή για ν’ αλλάξει ο άνθρωπος γρήγορα, που είναι το μεγαλύτερο θαύμα που καθημερινά συμβαίνει. 

Μιλάει, λοιπόν, η Εκκλησία τρίτον, μέσα ιδιαίτερα στην Μ. Σαρακοστή και για την καθημερινή εξομολόγηση στον εαυτό μας, στον Θεό και στον πνευματικό μας πατέρα. Τώρα που γνωρίσαμε περισσότερα, αδελφοί μου, πρέπει να μάθουμε ότι το βάρος μας θα το σηκώσει ο Χριστός κατά τον αλάνθαστο λόγο Του. Ο κανόνας είναι να μην στενοχωρήσουμε άνθρωπο η να μην πλήξουμε τον εαυτό μας και όλα τα γύρω από εμάς, αλλά αν γίνει τι θα κάνουμε; Η μη εξομολογημένη αμαρτία είναι σκουλήκι στα σπλάχνα μας και παράλυση του νευρικού μας συστήματος. Τι πιο φιλάνθρωπο από το να χρεωστούμε στον Θεό εκατομμύρια κι Εκείνος να μας τα χαρίζει μόνο μ’ ένα αληθινό δάκρυ μετανοίας; Τι πιο χρήσιμο στις καθημερινές σχέσεις μας η συγχώρηση κάθε ώρα και στιγμή με τούς συνανθρώπους μας, αφού το αμαρτάνειν ανθρώπινον; Τι πιο βοηθητικό στον καθημερινό αγώνα ένα πετραχήλι, που μας περιμένει σε κάθε ναό, για να ξεπλύνει τα ανομήματά μας κάθε στιγμή και ώρα, για να μη δώσουμε δικαιώματα στο διάβολο κρύβοντας και  ’’πακτωνοντας’’ βαθιά λάθη και πάθη, όπως λέει ο ποιητής, μέσα μας; 

Η ευκαιρία, κατά τούς αρχαίους, είχε μαλλιά μόνο από μπροστά και υπάρχει και σχετικό άγαλμα. Αυτό γινόταν, διότι αν έφευγε από μπροστά σου και δεν προλάβαινες να την πιάσεις από τα μαλλιά, δεν μπορούσες να έχεις ευκαιρία από πίσω. Που είναι ο Θεός; Συνεχώς δίπλα σου, αναμένει να σε ξεφορτώνει. 

«Ιερώνυμε, θέλω από σένα κάτι» λέει ο Κύριος σε όραμα στον Πανάγιο Τάφο, όταν ο άγιος Ιερώνυμος ήταν ιερέας εκεί.

«Τι θέλεις Κύριε; Όλα Σου τα έδωσα. Έγινα μοναχός, έφυγα από την πατρίδα μου, τα αφιέρωσα όλα σε Σένα».

«Θέλω κάτι ακόμα που δεν μου το εμπιστεύτηκες ολοκληρωτικά».

«Τι;» «Τις αμαρτίες σου, όλες ολοκληρωτικά…»  

Μάλιστα, εξομολογούμαστε! Μήπως όμως σφιχτά κρατάμε το ένα; Εκείνο που αγαπάμε και σφίγγουμε δυνατά;… Για ’κείνο το ένα μπορεί να χαθούμε. Τι ασχολούμαστε με τα μέλλοντα και τα περίεργα; Να το μέλλον μου! Πως να παραστέκομαι καθημερινά καθαρός στο βίο και στη ζωή ως κατενώπιον του Θεού. Να πατώ στη γη και να φυτρώνουν λουλούδια. Όχι να μιαίνω την γη, όπως λένε τα κατανυκτικά τροπάρια της Μ. Σαρακοστής, με τον τρόπο και την ασέβεια μου. Όλοι οι Πατέρες συμφωνούν ότι ασέβεια είναι η αμετανοησία… 

Θα ήθελα ειδικά γι’ αυτό το θέμα να πω πολλά περισσότερα, αλλά ο χρόνος πιέζει στο να προχωρήσουμε σε μικρή ανάλυση για το τι σημαίνει: Υπομονή στις θλίψεις. Η υπομονή, αδελφοί μου, δεν πρέπει να είναι αναγκαστική και βίαιη πράξη. Είναι φίλη μας η υπομονή και αδελφή μας η θλίψη. Η ενσυνείδητη κακοπάθεια είναι χαρακτηριστικό του αγίου ανθρώπου. Είτε τις θέλουμε είτε όχι, οι θλίψεις θα έρθουν. Ας τις ζήσουμε και ας τις εκμεταλλευτούμε. «Είναι πολύ μεγάλο μυστήριο το μαρτύριο και οι θλίψεις που τόσο παράξενα καθαρίζουν την ψυχή» λέει ο Άγιος Λουκάς ο ιατρός ο νέος, που τόσο υπέφερε για τον Χριστό! Ο άγιος πόνος είναι ο πιο ωφέλιμος, αλλά και τόσο απωθητικός φίλος των ανθρώπων. Αγαπάμε την άνεση, γι’ αυτό αγαπάμε το αδάπανο Ευαγγέλιο και τον ρομαντικό Χριστιανισμό, που  μας οδηγεί στην απώλεια. Αυτό είναι το νόημα του κανόνα στην πνευματική ζωή. Όλοι έχουμε κανόνα. Άλλοι προσευχή, άλλοι μετάνοιες, άλλοι αγώνα, άλλοι θλίψεις και ασθένειες, άλλοι αξίωμα, διότι το σωστό αξίωμα είναι θλίψη και αγώνας. Γιατί να διώχνουμε την σωτηρία μας; Ο προσωπικός μας σταυρός είναι κατασκευασμένος στα μέτρα μας. Αν θελήσουμε να τον κόψουμε, όταν θα χρειαστεί να περάσουμε από αυτή την ζωή στην άλλη, δεν θα φτάσει για να τον χρησιμοποιήσουμε σαν γέφυρα και να περάσουμε. Η θέση που θα καθίσουμε στη Βασιλεία του Θεού είναι ο σταυρός μας. Προς Θεού! Μην προκαλείτε πόνους μόνοι σας στον εαυτό σας, αλλά όταν έρθουν ας είναι καλοδεχούμενοι. Πάντα ο διπλανός μας έχει μεγαλύτερο σταυρό. Παρατηρήστε το. Περιμένει ο Θεός, λένε οι ασκητικοί Πατέρες, και δεν δίνει μεγάλο χάρισμα χωρίς μεγάλο σταυρό. Τι όμορφος που είναι ο σταυρός μας. Θα λυπηθεί το σώμα πρόσκαιρα, όμως θα χαρεί η ψυχή αιώνια. Γινόμαστε μικροί η μεγάλοι ανάλογα με τις αποφάσεις που παίρνουμε. Με δύο μάτια μας κοιτάει ο Θεός και με δύο χέρια μας βοηθάει, όταν δεχόμαστε τον πόνο. Οράματα βλέπουμε και θαύματα γίνονται, όταν αντέχουμε στη θλίψη. Θλίψη με τον Θεό σημαίνει κατά Θεόν θλίψη. Κατά Θεόν θλίψη σημαίνει ταπείνωση, αρετή, σωτηρία, ηρεμία και χαρά τελικά. Χαρμολύπη και αγία ζωή κοντά στον Θεό σημαίνει μια ατελείωτη χαρά ακόμα και στις θλίψεις. «Καιρό έχει να μας επισκεφθεί ο Κύριος» έλεγαν οι αγωνιστές μοναχοί, όταν δεν είχαν θλίψεις. Ας κάνουμε ενσυνείδητη υπομονή! Στο βάθος-βάθος ξέρουμε ότι δεν θα μας αφήσει ο Χριστός να σηκώσουμε παραπάνω απ’ ό,τι μπορούμε. 

Σεβασμιώτατε, ίσως κούρασα ενδεχομένως, αλλά περνώ αμέσως στο τελευταίο μου ζήτημα για να κλείσω. Ποια είναι, λοιπόν, η αληθινή αίσθηση της ελευθερίας μας; Και γιατί ψάχνουμε να την ζήσουμε; Ο Θεός μας είναι πολύ ευγενικός. Βλέπει, λένε οι Άγιοι Πατέρες, το πλάσμα Του όχι σαν παιδί Του, αλλά σαν εικόνα Του και μας σέβεται! Αν είναι δυνατόν! Ο Αχώρητος παντί, ο Πλαστουργός, ο Ων, ο Ην και ο Ερχόμενος μας σέβεται ως προσωπικότητες και μας τιμά! Μας έδωσε την ελευθερία μας και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή Του. Πως μας ελευθέρωσε; Όχι μ’ ένα έγγραφο, αλλά με το Αίμα Του. Μ’ εκείνο έβαλε υπογραφή και βγήκαμε από την φυλακή του διαβόλου και του Άδη. Έσκισε το χειρόγραφο των αμαρτιών μας, όπως λέμε στους Χαιρετισμούς και θέλησε να νιώσουμε ελεύθεροι, όπως μας έπλασε! Έτσι είναι. Θα έρθω, λοιπόν, ο Χριστιανός να φοβηθώ, να λιγοψυχήσω, ν’ αμαρτήσω; Αν μπορούσαμε να αισθανθούμε ότι ο καθένας από εμάς είναι κλητός, αλλά και εκλεκτός και διαλεγμένος από τον Θεό, θα έπρεπε να συγκλονιστούμε από το μέγεθος της δωρεάς και να φρίξουμε! «Μη μ’ αγαπάς άλλο Κύριε,» έλεγε ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης «γιατί δεν αντέχω, νομίζω ότι θα τελειώσει η ζωή μου!» Το μελετούμε καθημερινά αυτό; Όταν ξεκινούμε για την δουλειά, ποια είναι η σκέψη μας; Όταν έχουμε διλήμματα στη ζωή, ποια είναι η καταφυγή μας; Όταν φτάνουμε στο τέλος, τι σκεφτόμαστε; Ελευθερία η θάνατος; Το μεγαλύτερο αγαθό είναι η ελευθερία. Αλλά και το πιο πολύτιμο και ακριβό και δεν χωράει να το εκμεταλλευόμαστε και ν’ αμαρτάνουμε. Οι ημέρες είναι πονηρές, αδελφοί μου. Πρέπει να εξαγοράσουμε τον καιρό κατά την Αγία Γραφή. Να γεμίσει το μυαλό με ιερά νοήματα. Να εκμεταλλευτούμε την διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας. Να σκεφθούμε ότι μας δόθηκε η ελευθερία όχι για να να πουληθούμε σκλάβοι στα πάθη, στις αμαρτίες, στο κακό και σε κάθε φερέφωνο άνθρωπο, όργανο του κακού που μας διαλαλεί κάθε είδους αμαρτία, ανηθικότητα, απιστία, καλοπέραση, ηδονή και σκοτάδι. Έχετε το θάρρος της γνώμης σας! Είμαι Χριστιανός, έμαθα ελεύθερος να ζω, αρνούμαι να υποταχτώ σε κάθε στιγμή του σκότους του αιώνος τούτου και στον κοσμοκράτορά του, γιατί ελεύθερα αποφασίζω ν’ ανήκω στο στρατό του Βασιλέως των Ουρανών, όπως μας λένε τα μαρτυρικά απόστιχα του εσπερινού στην υμνολογία μας. 

Σεβασμιώτατε πάτερ και δέσποτα, αγαπητοί συμπρεσβύτεροι, ευλογημένε λαέ του Κυρίου, ο αγώνας μας, παρόλ’ αυτά που ακούμε καθημερινά βομβαρδιζόμενοι, «δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τούς κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις». (Εφεσ. 6, 12). Γι’ αυτό το λόγο δε θα πάψει η Εκκλησία να κηρύττει το «Μετανοείτε ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών!» Ο γλυκύς Χριστός μας παρακαλεί, μας συντρέχει, μας διδάσκει κάθε ώρα και στιγμή, και οι Άγιοι Πατέρες, που είναι το στόμα Του, μας επισημαίνουν να μηχανευόμαστε τρόπους για την σωτηρία μας σαν καλοί πολεμιστές του αόρατου πολέμου. Γι’ αυτό το λόγο ήταν χρήσιμο πιστεύω να ξαναθυμηθούμε ότι είναι επιτακτική η ανάγκη να νιώσουμε βαθιά μέχρι το κόκκαλο την απλή πίστη, την πραγματική Λατρεία και αφοσίωση στον Θεό, την εξομολόγηση ως το οξυγόνο μας, την αληθινή συναίσθηση και ελευθερία μας, και την υπομονή στις θλίψεις, ως όπλα σωτηρίας. Βεβαίως οι πνευματικοί στρατηγοί έχουν εύκαιρα καθ’ εκάστην πολλά σχέδια, που στέλνει με τον φωτισμό Του το Άγιο Πνεύμα. Εμείς απλά θέλουμε να σωθούμε. Το παρακαλούμε στην προσευχή μας, το διδάσκουμε και το διδασκόμαστε. Είναι σκοπός της ζωής μας ν’ αναλυθούμε και να είμαστε πάντοτε με τον Χριστό. Κάποτε απογοητευόμαστε και άλλοτε κουραζόμαστε, διότι η φύση μας πλέον μετά την αμαρτία έγινε πολύ αδύναμη. Επιτρέψτε μου, όμως, επειδή πλέον μας έχουν μείνει μόνο τρία, η πίστη, η αγάπη και η ελπίδα να τελειώσω, ασυνήθιστα ίσως, μ’ ένα μικρό κομματάκι από τον «Δωδεκάλογο του γύφτου» του εθνικού μας ποιητή Κωστή Παλαμά, που δίνει ένα μικρό στίγμα του τι πρέπει να κάνουμε… Λέει λοιπόν: «Και μη έχοντας πιο κάτω άλλο σκαλί, να κατρακυλήσεις στου κακού την σκάλα, για τ’ ανέβασμα ξανά που σε καλεί θα αιστανθείς να σου φυτρώνουν τα φτερά, ω χαρά, τα φτερά τα πρώτινά σου τα μεγάλα…»            

«Η σωτηρία σου ο Θεός, αντιλάβοιτο μοι…, μη αποστρέψης το πρόσωπόν σου από του παιδός σου…» 

Εύχεσθε, Σεβασμιώτατε, να σωθούμε και να επιστρέψουμε στην πραγματική μας πατρίδα αιωνίως και αϊδίως ευφραινόμενοι. Αμήν.

Αρχιμ. Ιωάννης Καρασακαλίδης